Uwaga” - Trujące słomki!
przez Bartek Bukowski
W 2021 roku UE wprowadziła zakaz stosowania jednorazowych słomek plastikowych w celu ochrony środowiska i zdrowia. Według belgijskiego badania papierowe słomki, które od tego czasu są dołączane praktycznie do każdego opakowania napoju dla dzieci, zawierają w 90 procentach badanych marek substancje chemiczne PFAS o długotrwałym działaniu, w tym PFOA, zakazany w całej UE od 2020 roku.
Dyrektywa UE w sprawie jednorazowych wyrobów z tworzyw sztucznych weszła w życie w 2019 r., a w Niemczech zakaz obowiązuje od 3 lipca 2021 r. W związku z tym przemysł na szeroką skalę przestawił się na słomki papierowe i wykonane z włókien roślinnych.
W 2023 roku naukowcy z Uniwersytetu w Antwerpii przebadali łącznie 39 słomek wykonanych z papieru, bambusa, szkła, stali nierdzewnej i tworzywa sztucznego pod kątem obecności PFAS – grupy sztucznie wytworzonych substancji, które praktycznie nie ulegają rozkładowi w środowisku i w organizmie, dlatego nazywane są „wiecznymi substancjami chemicznymi”.
Wynik: PFAS wykryto w 90 procentach słomek papierowych, 80 procentach słomek bambusowych, 75 procentach pozostałych słomek plastikowych i 40 procentach słomek szklanych; jedynie słomki ze stali nierdzewnej były całkowicie wolne od tych substancji.
Najczęściej wykrywano ślady PFOA – substancji, której stosowanie zostało zakazane w całej UE od 2020 roku ze względu na zagrożenie dla zdrowia.
W samym badaniu nie sprawdzono, czy substancje chemiczne rzeczywiście przedostają się ze słomki do napoju. Jednak w amerykańskim badaniu z 2021 roku, przeprowadzonym na podobnych słomkach z włókien roślinnych, wykazano już takie przedostawanie się do wody, a hiszpańskie badanie z 2024 roku wykazało dodatkowo obecność innych dodatków przedostających się do wody gazowanej w przypadku słomek z nadrukiem.
W przeciwieństwie do niektórych innych materiałów, w UE do dziś nie istnieje odrębna wartość graniczna dla PFAS w materiałach papierowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Obróbka papieru substancjami PFAS w celu nadania mu właściwości hydrofobowych i oleofobowych nie jest w branży opakowaniowej nową praktyką – była stosowana już na długo przed wprowadzeniem zakazu stosowania plastikowych słomek, na przykład w opakowaniach do fast foodów.
Jak bardzo problem ten dotyka właśnie dzieci, pokazują dane Federalnego Instytutu Oceny Ryzyka.
Średnie tygodniowe spożycie PFAS w całej populacji już przekracza limit określony przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jako bezpieczny, tzw. dopuszczalną tygodniową dawkę spożycia.
W stosunku do masy ciała dzieci i młodzież spożywają znacznie więcej PFAS niż dorośli. To właśnie ta grupa wiekowa pije z kartoników, do których przyklejone są papierowe słomki zanieczyszczone PFAS.
Nawet producent chyba najpopularniejszego napoju dla dzieci w kartonikach chciał odejść od tego rozwiązania. W 2024 roku firma Capri-Sonne wystosowała petycję o wyłączenie z unijnego zakazu stosowania plastikowych słomek, jednak podając inne uzasadnienie: papierowe słomki zbyt szybko się rozmaczały i trudno było je przebić.
Eksperci ds. prawa UE uważają, że wprowadzenie wyjątku jest mało prawdopodobne; kwestia PFAS nie odegrała żadnej roli w debacie dotyczącej petycji.
Zakaz, który wprowadzono w celu ochrony dzieci przed odpadami z tworzyw sztucznych, sprawił jednak, że otrzymały one do ręki słomkę, która może zawierać substancję zakazaną w całej UE od 2020 roku, przy czym nie ustalono dla niej oddzielnego limitu.
Podsumowując: Unijne dyrektywy wprowadzane są bez głowy, bez zachowania logicznej kolejności ich wprowadzania i bez względu na konsekwencje – bez skrupułów. Przykładem niech będzie tylko "Zielony ład", polegający na zakazach, bez względu na realne możliwości ich stosowania i egzekwowania. Najważniejszy jest cel i skasowanie kolejnego wynagrodzenia przez tysiące urzędników unijnych, upakowanych na swoje stanowiska z nadania, nie z wyboru. To skorumpowany aparat przypominający potężną zorganizowaną grupę przestępczą.
Źródła: Uniwersytet w Antwerpii · BfR · Centrum Konsumenckie NRW · Rheinpfalz
