Fikcyjne samozatrudnienie

przez James Wilson

Fikcyjne samozatrudnienie nie jest trywialnym wykroczeniem, ale przestępstwem karalnym, a w szczególnie poważnych przypadkach grozi nawet kara pozbawienia wolności. Z reguły wady przeważają nad zaletami fikcyjnego samozatrudnienia, gdy zostanie ono wykryte. Pracodawca oszczędza wprawdzie na składkach na ubezpieczenie społeczne, ale naraża się na wysokie ryzyko kar pieniężnych, które znacznie przewyższają kwotę zaoszczędzonych składek. Dla pracownika, pseudo-samozatrudnienie nie jest karalne, ale również ponosi on wysokie ryzyko. W szczególności, pomimo faktycznego stosunku pracy, nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym. Również w tym przypadku istnieje groźba znacznych dodatkowych płatności w indywidualnych przypadkach. Im dłużej trwa fikcyjne samozatrudnienie i pozostaje niewykryte, tym poważniejsze są jego konsekwencje. Zarówno pracodawcy, jak i pracownicy powinni zatem dokładnie sprawdzić, czy nie istnieje pseudo-samozatrudnienie, jeśli mają wątpliwości co do dopuszczalności określonego stosunku pracy.

1. Co to jest pseudo samozatrudnienie? | Definicja

O pseudo-samozatrudnieniu mówimy wtedy, gdy dana osoba jawi się na zewnątrz jako niezależny zleceniobiorca, ale zgodnie z § 7 ust. 1 niemieckiego Kodeksu Socjalnego IV (SGB IV) wykonuje swoje zadania jak pracownik najemny podlegający składkom na ubezpieczenie społeczne.

Oznacza to, że: jeżeli zadania osoby samozatrudnionej są podobne pod względem czasu i treści do zadań pracownika podlegającego ubezpieczeniu społecznemu, a osoba samozatrudniona nie ma ani ryzyka przedsiębiorczego, ani swobody przedsiębiorczej, to prawdopodobnie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy pseudo samozatrudnionego lub ze stosunkiem pracy podlegającym obowiązkowemu ubezpieczeniu.

Ponieważ samozatrudnieni zleceniobiorcy nie mają obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, w przypadku udowodnienia fikcyjnego samozatrudnienia w procedurze określania statusu, istnieje ryzyko dodatkowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne - oraz konsekwencje karne z tytułu oszustwa ubezpieczeniowego.

2. Kiedy mamy do czynienia z pseudo samozatrudnieniem? | Kryteria

To, czy istnieje pseudo-samozatrudnienie, jest badane na podstawie różnych kryteriów:

  • Ryzyko związane z działalnością
  • Swoboda działalności
  • Czynniki gospodarcze

 Ryzyko związane z działalnością

Pierwsze kryterium samozatrudnienia opisuje podejmowanie pewnego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W przypadku utraty jednego lub więcej zamówień, wykonawca ponosi ryzyko finansowe utraty zarobków. Ponadto osoby samozatrudnione ponoszą ryzyko m.in. inwestycji w sprzęt roboczy lub dokształcanie. Nie jest tak w przypadku stosunku pracy, który jest istotny z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych lub pseudo-samozatrudnienia.

Swoboda działalności

Drugim kryterium jest tzw. swoboda decyzyjna przedsiębiorcy. Oznacza to, że samozatrudnieni zleceniobiorcy - w przeciwieństwie do pracowników - mają swobodę decydowania o swojej działalności.

  • mają swobodę decydowania o własnej działalności
  • mają możliwość organizowania swojego czasu pracy w sposób samostanowiący
  • mogą swobodnie dysponować swoją siłą roboczą.

Niezależni zleceniobiorcy ustalają zatem swoje zadania i czas pracy na własną odpowiedzialność i nie są związani instrukcjami. Klient nie dyktuje im, kiedy, co i gdzie mają robić.

Kto jednak zgodnie z SGB zostaje włączony w istniejące w zakładzie struktury pracy jako osoba samozatrudniona - tzn. otrzymuje od pracodawcy np. biurko, laptopa i firmowy adres e-mail - naraża się na wysokie zaległe składki na ubezpieczenie społeczne oraz konsekwencje karne z powodu pozornego samozatrudnienia lub stosunku pracy podlegającego ubezpieczeniu, ten naraża się na ryzyko.

Czynniki gospodarcze

Ponadto, do oceny pseudo-samozatrudnienia wykorzystuje się między innymi następujące czynniki ekonomiczne:

  • Pseudo-samozatrudniony wykonawca pracuje sam i nie zatrudnia żadnych pracowników. Mini-pracownicy nie są tu brani pod uwagę.
  • Pracuje regularnie lub przez długi czas tylko dla jednego klienta.
  • 85 % obrotu generuje 1 klient.

3. W jaki sposób określa się fikcyjne samozatrudnienie?

W procedurze określania statusu zgodnie z § 7a ust. 1 Pkt. 1 SGB IV, urząd lub agencja ubezpieczeń społecznych chce ustalić, czy istnieje fikcyjne samozatrudnienie lub czy stosunek między zleceniobiorcą a zleceniodawcą różni się od stosunku pracy podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu.

W tym celu zostaniesz zbadany pod kątem zawartych umów, jak również rzeczywistych procedur i warunków stosunku pracy. Jeżeli nie da się wiarygodnie udowodnić, że osoba prowadząca działalność gospodarczą pracuje dla więcej niż jednego klienta i ponosi ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, mogą zostać nałożone kary.

Kto sprawdza, czy nie dochodzi do fikcyjnego samozatrudnienia?

Według SGB, fikcyjne samozatrudnienie może być sprawdzane przez następujące urzędy:

  • Urząd celny
  • Urząd skarbowy
  • Ubezpieczenie emerytalne
  • Ubezpieczenie zdrowotne
  • Ubezpieczenie społeczne

4. Kiedy przeprowadzany jest audyt?

Zazwyczaj audyt przeprowadza się w przypadku wystąpienia konfliktu. Jeśli np. kasa chorych w trakcie kontroli przedsiębiorstwa natrafi na przesłanki świadczące o istnieniu stosunku pracy, to zgodnie z SGB wszczyna postępowanie deklaratoryjne.

Często nie można jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie o klasyfikację społeczno-prawną stosunku pracy. Dlatego z reguły każdy przypadek jest badany indywidualnie pod kątem widocznego samozatrudnienia wykonawcy.

5. Czy można być pociągniętym do odpowiedzialności karnej za pseudo samozatrudnienie? | kary

Jeśli fikcyjne samozatrudnienie zostanie udowodnione, zarówno fikcyjny samozatrudniony wykonawca jak i jego klient muszą liczyć się z konsekwencjami finansowymi i karą.

Z reguły obie strony będą zobowiązane do uiszczenia dodatkowych składek na ustawowe ubezpieczenie emerytalne, zdrowotne, na opiekę długoterminową i na wypadek bezrobocia. A to może mieć egzystencjalnie groźne konsekwencje - w zależności od tego, jak długo i w jakiej wysokości składki na ubezpieczenie społeczne były oszczędzane lub nieopłacane.

Roszczenie instytucji ubezpieczenia społecznego, takich jak Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalno-Rentowe, o późniejsze zapłacenie składek na ubezpieczenie społeczne przedawnia się dopiero po 4 latach - w przypadku celowego lub świadomego fikcyjnego samozatrudnienia jest to nawet 30 lat.

Ponadto mogą wystąpić konsekwencje karnoprawne. Jeśli osobie fikcyjnie samozatrudnionej i jej klientowi zostanie udowodnione celowe działanie, mogą oni zostać ukarani grzywną lub karą pozbawienia wolności za oszustwo w zakresie ubezpieczeń społecznych zgodnie z paragrafem 266a Kodeksu Karnego.  Byłoby tak w przypadku, gdyby stosunek pracy został nawiązany tylko w celu zaoszczędzenia składek na ubezpieczenie społeczne lub gdyby pracownik otrzymywał świadczenia z ubezpieczenia społecznego na boku.

Ponieważ jednak zgodnie z SGB pracodawca ma obowiązek zgłoszenia osoby samozatrudnionej do instytucji ubezpieczenia społecznego, osoby fikcyjnie samozatrudnione nie podlegają z reguły odpowiedzialności karnej w przypadku stosunku pracy podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu.

6 Jak mogę uniknąć fikcyjnego samozatrudnienia? | Porady

Zwłaszcza w przypadku założyciela firmy lub osoby prowadzącej działalność gospodarczą w niepełnym wymiarze godzin może szybko dojść do nawiązania stosunku pracy, który jest pseudo-samozatrudnieniem lub jest istotny z punktu widzenia prawa socjalnego.

Zebraliśmy kilka wskazówek, które pomogą Ci uniknąć fałszywego samozatrudnienia jako wykonawca i uchronić się przed ewentualnymi konsekwencjami:

  • Wniosek o wszczęcie procedury określania statusu
  • Swobodne i niezależne rozpoczęcie działalności na własny rachunek
  • Używanie własnego sprzętu roboczego
  • Zrób swój własny marketing

Jednakże, te środki służą jedynie jako pierwsza orientacja - prawnik może najlepiej ocenić, jakie są właściwe i dobre opcje dla Twojego indywidualnego przypadku, aby uniknąć fikcyjnego samozatrudnienia.

Wskazówka 1: Złóż wniosek o postępowanie w sprawie ustalenia statusu

Złożyć wniosek o ustalenie statusu zgodnie z niemieckim kodeksem socjalnym (SGB) w urzędzie ds. rozliczeń niemieckiego ubezpieczenia emerytalno-rentowego! Może to nastąpić w formie pisemnej lub elektronicznej i może być zainicjowane zarówno przez pracodawcę, jak i pracownika. Procedura jest bezpłatna.

Wskazówka 2: Organizuj swoją pracę w sposób swobodny i niezależny

Poszukaj kilku klientów i jasno określ, jakie zadania podejmiesz jako wykonawca lub jakie usługi będziesz świadczył. To Ty decydujesz, w jakim zakresie chcesz pracować dla jakich klientów.

Istotną rolę odgrywa również kalkulacja ceny. Musisz pokryć swoje koszty i pracować z zyskiem. Dlatego należy ustalić stawkę godzinową, a także dopłaty za weekendy, święta lub pilne sprawy. Twoje opłaty powinny być obliczone w taki sposób, abyś mógł stworzyć rezerwy na wypadek choroby, podatków lub starości.

Jeśli Twoje stawki godzinowe są równe lub nawet niższe od stawek stałych pracowników, może to zwiększyć ryzyko zakwalifikowania Cię jako osoby pseudo samozatrudnionej.

Wskazówka 3: Korzystaj z własnego sprzętu roboczego

Obejmuje to laptop, odzież roboczą w zawodach związanych z opieką lub specjalne materiały eksploatacyjne, takie jak tusz do drukarki lub benzyna. W tym kontekście należy zawsze pamiętać o zachowaniu paragonów lub faktur. Możesz je później zadeklarować jako wydatki w swoim zeznaniu podatkowym.

Jeśli jako wykonawca jesteś zobowiązany do korzystania z określonego sprzętu lub oprogramowania klienta, uzgodnij na piśmie odpłatny transfer. Uwzględnij te koszty w swojej księgowości i zeznaniu podatkowym!

Wskazówka 4: Zrób własny marketing

Pokaż się - online i offline! Można to zrobić za pomocą profesjonalnego wizerunku firmy, np. strony internetowej, wizytówek, ulotek czy reklam.

Zwróć uwagę innych klientów na swoje usługi i zdobądź nowych klientów. Jeśli masz kilku klientów, możesz udowodnić, że nie jesteś osobą pracującą fikcyjnie na własny rachunek.

7. Sprawdzanie fałszywego samozatrudnienia | Lista kontrolna

Nasza lista kontrolna pozwoli Ci na wstępną ocenę kwestii pseudo-samozatrudnienia. Im więcej pól można zaznaczyć, tym bardziej prawdopodobne jest, że można uniknąć pseudo-samozatrudnienia - a tym samym naruszenia obowiązku ubezpieczenia i ewentualnie wysokich dopłat do podatku od wynagrodzeń i udziału pracownika w ubezpieczeniu społecznym.

  • Czy masz więcej niż jednego klienta?

Jeśli przez dłuższy czas masz tylko jednego klienta, agencje ubezpieczeń społecznych lub inne urzędy zakładają, że pracujesz na fikcyjnym samozatrudnieniu w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych.

  • Czy używasz własnego sprzętu do pracy?

Instytucje ubezpieczeń społecznych mogłyby założyć istnienie stosunku pracy podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu, gdyby osoby prowadzące działalność na własny rachunek otrzymywały od klienta sprzęt i narzędzia pracy.

  • Czy posiadasz stronę internetową i materiały reklamowe (ulotki, wizytówki)?

Twoje własne działania marketingowe przynoszą nowych klientów - i pomagają uniknąć fałszywego samozatrudnienia.

  • Czy pracujesz niezależnie od klientów, jeśli chodzi o czas i treść wykonywanej pracy?

Jeżeli wykonawca pracujący na własny rachunek pracuje dla swojego klienta zgodnie z instrukcjami, może powstać podejrzenie istnienia stosunku pracy w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych.

  • Czy ponosisz ryzyko biznesowe związane z wykonywaną pracą?

Stosunek pracy podlegający obowiązkowemu ubezpieczeniu jest prawdopodobny, jeśli osoby samozatrudnione same nie ponoszą ryzyka finansowego swojej działalności.

Wróć

Aktualności

Rezolucja 2361 (2021)
Dzieci i Corona
Rocznica
Kapitol skapitulował
Meczety a intergacja

Wydarzenia

> Październik 2021 >
Nie Pon Wto Śro Czw Pią Sob
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31